أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

423

قانون ( فارسى )

در علاج اين هر دو حالت ، موسير در سركه بپزد و بيمار بخورد خوب است ؛ يا اينكه : لوفاى دراز به وزن يك درهم تناول كند . گل مهرزده در جوش دادن تركيده و شكافته شدهء درونى منتهاى بهره‌رسانى را دارد . داروى بازدارندهء نزيف خون عبارت است از : به وزن يك دانگ و نيم بزر بنگ كه با عسلاب بخورند . داروهاى ديگر بازدارندهء نزيف خون و داروهاى مانع خون از دهن برآوردن نيز هستند . اين علاجها در حالى است كه زخم پيدا نيست و پنهان است و از راه حدس علاج مىشود . اگر زخم و شكافتگى پيدا و معلوم باشند ، جراحى لازم دارد و دستورات از قرار زير است : دانشمندى جراح مىفرمايد : « اگر پردهء مراق شكم بدرّد و چيزى از روده‌ها بيرون زند ، بايد بدانى كه روده را جمع كنى و به داخل شكم و به جاى خود برگردانى . اگر چيزى از ثرب ( پردهء نازك پيهى ) . بيرون جهيد و ديده شد ، بايد بدانى كه آيا بايد آن را محكم ببندى يا نه ؟ آيا بايد زخم را بخيه بزنى يا نه ؟ و اگر خواستى بخيه بزنى چگونه بخيه مىزنى ؟ جالينوس در تشريح مراق بياناتى فرموده‌اند . ما نيز در بحث تشريح در اين باره توضيحاتى داده‌ايم . جاى مناسب براى بخيه زدن شكاف واقع در مراق تهيگاهها است كه بهتر از بهره ( وسط پشت ) مىباشد ؛ كه مىدانى بهره درست در نقطهء وسط پشت است و تهيگاهها در اطراف پشت واقع شده‌اند . عمل از تهيگاه انجام شود كم‌خطرتر از آن است كه از وسط پشت باشد . پس بايد از وسط پشت رو به تهيگاه چهار انگشت فاصله بگذارى و شروع به جراحى كنى . » اين دانشمند ما نظريهء خود را تبرير مىكند و مىفرمايد : « اگر شق كردن از نقطهء وسط بدن شروع شود ، روده‌ها بيشتر بيرون مىآيند . و برگرداندن آنها دشوار است ؛ زيرا چيزى كه روده‌ها را در جاى خود نگهداشته است دو ماهيچه هستند كه در طول بدن انسان رو به پايين آمده‌اند و از سينه مىآيند و به استخوان زهار منتهى مىشوند . اين است كه هرگاه يكى از اين دو ماهيچه دريده شود ، حتما چيزى از روده‌ها مىخزد و از آن جاى دريده سر به در مىآورد و برجسته و نمايان مىشود . تفصيل مطلب اين است كه ماهيچه‌هاى موجود در تهيگاهها روده را زير فشار مىگيرند و ماهيچهء محكمى در وسط نيست كه روده را نگهدارد و نگذارد بيرون آيد . » اگر احيانا زخم بزرگ باشد و گشاد شكافته شود ، چندين روده باهم بيرون مىجهند و به اندرون برگرداندنشان بسيار دشوارتر خواهد بود . اما در شرايطى كه زخم كوچك و شكاف تنگ است ، اگر فورا رودهء بيرون جسته را به درون برنگردانى ، باد مىكند و ستبر و كلفت مىشود و بادى كه در آن جاى مىگيرد ، روده را به حالتى درمىآورد كه ديگر به آسانى به درون برنگردد . هم ازاين‌رو است كه سالم‌ترين و كم‌خطرترين زخم و دريدگى كه در مراق واقع مىشود آن است كه در اندازه ميانگين باشد ، نه بسيار كوچك و نه بسيار بزرگ .